Análise quantitativa e qualitativa de notícias falsas sobre COVID 19 na Colômbia

Conteúdo do artigo principal

Lina María Leal Villamizar
Sonia Milena Torres Quiroga

Resumo

Em meio a luta global contra o COVID-19, outro mal ocorre, é a Desinfodemia, termo que constitui a circulação massiva de informações falsas relacionadas ao vírus, o que ajuda a aumentar a incerteza e até o número de infectados ou mortos.


No mundo, mais de 6.000 informações foram negadas, 9 % na Colômbia, graças às equipes jornalísticas de Colombia Check, La Silla Vacía, Maldita.es e AFP. O objetivo deste trabalho é identificar e estudar, por meio de análise de conteúdo, 549 informações erradas ou imprecisas que circularam no país em relação à pandemia, durante o ano de 2020. Foi feita uma contagem de informações falsas, bem como as categorias estabelecidas pela mídia de checagem, com a finalidade de determinar seu grau de falsidade, os meios e canais por onde circularam, autoria, formatos e tipos de desinformação, entre outros.


A análise revela que as redes sociais são 87,4 % os espaços onde mais circulam informações falsas; no entanto, a mídia e algumas figuras públicas também contribuem com um percentual menor para o problema, com 17 %.


A vacina que propomos tem como foco educar os futuros jornalistas para que façam a necessária verificação da crescente informação que invade a sociedade, e que os cidadãos reconheçam a veracidade das fontes de informação a que têm acesso. São formas de combater a desinfodemia, que pode ser tão mortal quanto o próprio vírus.

##plugins.themes.bootstrap3.displayStats.downloads##

##plugins.themes.bootstrap3.displayStats.noStats##

Detalhes do artigo

Seção

Artigos

Biografia do Autor

Lina María Leal Villamizar, Corporación Universitaria Minuto de Dios

Comunicadora social – periodista. Docente investigadora de la Corporación Universitaria Minuto de Dios.

 

Sonia Milena Torres Quiroga, Corporación Universitaria Minuto de Dios

Comunicadora social – periodista. Docente investigadora de Corporación Universitaria Minuto de Dios.

 

Como Citar

Leal Villamizar, L. M. ., & Torres Quiroga, S. M. . (2023). Análise quantitativa e qualitativa de notícias falsas sobre COVID 19 na Colômbia. Anagramas Rumbos Y Sentidos De La Comunicación, 21(42), 1-20. https://doi.org/10.22395/angr.v21n42a12

Referências

Africa Check, Chequeado y Full Fact. (2020a). ¿Quién es más propenso a creer y compartir desinformación? Luminate.Africa Check, Chequeado y Full Fact. (2020b). La desinformación de la salud. En África, América Latina y el Reino Unido: impacto y posibles soluciones (pp. 1-37). Luminate.

Abela, J. (2002). Las técnicas de Análisis de Contenido: una revisión actualizada. Fundación Centro de Estudios Andaluces.

Berkowitz, D. y Schwartz, D. A. (2016). Miley, CNN and The Onion. Journalism Practice, 10(1), 1-17.

Bernete, F. (2013). Análisis de contenido (cuantitativo y cualitativo). En A. Nobo y M. Antonio (eds.), Conocer lo social: estrategias y técnicas de construcción y análisis de datos (pp. 221-262). Universidad Complutense.

Bontcheva, K. y Posetti, J. (2020). Desinfodemia, descifrando la información sobre el COVID-19. Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura. https://en.unesco.org/sites/default/files/disinfodemic_deciphering_covid19_disinformation_es.pdf

Bordería, E. (1996). Historia de la comunicación social: voces, registros y conciencias. Síntesis.

Burgueño, J. (2018). Fake news, un fenómeno nuevo con siglos de Historia. Revista Digital Telos,

Telefónica Fundación. https://telos.fundaciontelefonica.com/fake-news-fenomeno-nuevo-siglos-historia/

Díaz, E. (2013). El análisis de contenido como herramienta de investigación [video]. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=Wv7rLBRNJJg

Fernández-García, N. (2017). Fakenews: una oportunidad para la alfabetización mediática. Nueva Sociedad, (269). https://biblat.unam.mx/hevila/Nuevasociedad/2017/no269/8.pdf

Ghebreyesus, T. (2020). Conferencia de Seguridad, Múnich. https://www.who.int/es/dg/speeches/detail/munich-security-conference

González, J. (2001). El paradigma interpretativo en la investigación social y educativa: nuevas respuestas para viejos interrogantes. Cuestiones pedagógicas, 227 - 246.

Higuita, J. C. (2020). Transformaciones desde las rutinas de los grandes medios. Red Colombiana de Periodismo Universitario. https://periodismo.red/proyectos/porlasaluddelperiodismo/

Jenkins, H. (2006). Convergence Culture: Where Old and New Media Collide. University Press.

Johnson, P. (2006). La historia de los judíos. Editorial Zeta.

Latam Chequea. (2020). Información chequeada sobre el Coronavirus. Desinformaciones que desmentimos y medidas oficiales para toda la región. https://chequeado.com/latamcoronavirus/

Ministerio de Salud y Protección Social. (2020). Boletín de Prensa n.° 050 de 2020. https://www.minsalud.gov.co/Paginas/Colombia-confirma-su-primer-caso-de-COVID-19.aspx

Monje, C. (2011). Metodología de la investigación cuantitativa y cualitativa, Guía didáctica. Universidad Surcolombiana.

Nic, R., Scott, J. y Howard P. (2020). Navigating the ‘infodemic’: how people in six countries access and rate news and information about coronavirus. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/infodemic-how-people-six-countries-access-and-rate-news-and-information-about-coronavirus

Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura (Unesco). (2020). Periodismo, Libertad de Prensa y COVID-19. https://en.unesco.org/sites/default/files/unesco_covid_brief_es.pdf

Organización Panamericana de la Salud (OPS) y Organización Mundial de la Salud (OMS). (2020). COVID-19: consejos para Informar. Guía para Periodistas. https://www.paho.org/es/documentos/covid-19-consejos-para-informar-guia-para-periodistas.

Piñuel, J. (2002). Epistemología, metodología y técnicas del análisis de contenido. Estudios de Sociolingüística, 3(1), 1-42. https://www.ucm.es/data/cont/docs/268-2013-07-29-Pinuel_Raigada_AnalisisContenido_2002_EstudiosSociolinguisticaUVigo.pdf

Premio Roche de Periodismo en Salud. (2020). Infodemia: cómo afrontar este ‘virus’ desde el periodismo. https://premiorochedeperiodismo.com/es/2020/04/infodemia-como-afrontar-este-virus-desde-el-periodismo/

Porras Gallo, M. (2020). La pandemia de gripe de 1918-1919. El enemigo temido 100 años después. Revista de Occidente, (448), 95-106.

Robino, C. (2020). ¿Cómo informar responsablemente sobre el coronavirus? Fundación Gabo. https://fundaciongabo.org/es/noticias/articulo/fundacion-gabo-y-facebook-se-unen-para-ofrecer-seminarios-en-linea-sobre-el

Tertuliano, Q. (1889). Apología contra los gentiles en defensa de los cristianos. Tomo CXXV. Librería y Casa Editorial Hernando.

The Associated Press. (2020). Ap style book. Guía tópica de coronavirus. https://www.apstylebook.com/topical_most_recent

Tompkins, A. (2020). Cómo las salas de redacción pueden atenuar su cobertura de coronavirus sin dejar de informar de manera responsable. https://www.poynter.org/reporting-editing/2020/how-newsrooms-can-tone-down-their-coronavirus-coverage-while-still-reporting-responsibly/

Torres, S., Leal, L. y Téllez, Á. (2019). Prensa contrapoder. UniMinuto.

Ufarte-Ruiz, M.J., Peralta-García, L. y Murcia-Verdú, F.J. (2018). Fact checking: un nuevo desafío del periodismo. El profesional de la información, 27(4), 733-741.

Vicol, D. O. (2020). ¿Quién es más propenso a creer y compartir desinformación? Published by Africa Check; Chequeado and Full Fact; International License. https://chequeado.com/wp-content/uploads/2020/02/Quien-Cree-Comparte-Desinformacion.pdf